PLA, PETG of ABS/ASA: welk materiaal kies je?

PLA, PETG of ABS/ASA: het korte antwoord

PLA is de standaardkeuze voor decoratie, behuizingen en alles wat binnenshuis op kamertemperatuur blijft. PETG kies je voor functionele onderdelen die moeten buigen in plaats van breken, of die vochtig en lauw worden. ABS en ASA zijn er voor warmte tot ongeveer 85 à 100 °C, en ASA bovendien voor jarenlang gebruik buiten.

Twijfel je tussen twee, kies dan op basis van de hoogste temperatuur die het stuk ooit zal zien. Een onderdeel dat één zomerdag achter een autoruit ligt, heeft die dag ASA nodig, ook al ligt het de rest van het jaar in een koele garage.

Vergelijkingstabel

De tabel vergelijkt PLA, PETG, ABS en ASA op stijfheid, taaiheid en hittebestendigheid, met de cijfers die fabrikant Bambu Lab voor zijn eigen filament opgeeft. PLA is het stijfst (2.360 MPa), ASA het best tegen warmte bestand (100 °C) en het taaist bij een stoot (41 kJ/m²).

Bron voor de cijfers: de technische fiches van Bambu Lab voor PLA Matte, PETG HF, ABS en ASA. Het zijn waarden van de fabrikant voor dat ene filament, gemeten op massieve proefstaven in de sterkste richting (ISO 178, ISO 179 en ISO 75). Een echte print met een open vulling haalt ze niet. Gebruik ze om materialen onderling te vergelijken, niet om te berekenen wat een onderdeel kan dragen. De rijen zonder cijfer zijn algemene vuistregels, geen meetwaarden.

Wanneer kies je PLA?

Kies PLA voor alles wat mooi moet zijn en niet warm wordt: decoratie, naamborden, maquettes, prototypes, organizers en houders voor binnen. PLA is het stijfste van de vier, geeft de scherpste details en bestaat in de meeste kleuren. Het wordt wel zacht vanaf ongeveer 58 °C.

Yannic Fréson 3D heeft dertien kleuren PLA op voorraad en print er tot vier per object. PLA is ook het goedkoopste materiaal en print het snelst, dus als je stuk geen warmte, zon of zware stoten te verduren krijgt, is er weinig reden om iets anders te kiezen. De eigenschappen en kleuren staan op de materiaalpagina over PLA. Of PLA ook tegen water, voeding en de vaatwasser kan, lees je in de gids is PLA voedselveilig, waterdicht of giftig.

Wanneer kies je PETG?

Kies PETG voor onderdelen die iets moeten doen: clips, knoppen, scharnieren, beugels, behuizingen en alles in een badkamer, kelder of tuinhuis. PETG is taaier dan PLA: het plooit of scheurt waar PLA knapt. Het verdraagt ook ongeveer 10 °C meer warmte, tot 69 °C volgens de fabrikant.

Is PETG dan sterker dan PLA? Dat hangt af van wat je sterk noemt. PLA is stijver: het buigt minder door onder dezelfde last. PETG is taaier: het vangt een stoot beter op, met een slagvastheid van 31,5 tegenover 19,2 kJ/m². Een boekensteun wil je stijf, een clip die je honderd keer openklikt wil je taai. Meer daarover in de gids hoe sterk een 3D-print is en op de materiaalpagina over PETG.

Wanneer kies je ABS of ASA?

Kies ABS of ASA wanneer een onderdeel warmer wordt dan 60 à 70 °C of jarenlang buiten moet blijven. ABS blijft volgens de fabrikant vormvast tot 87 °C, ASA tot 100 °C. Het verschil tussen de twee is het zonlicht: ASA is gemaakt om uv en weer te doorstaan, gewoon ABS vergeelt en verbrost buiten sneller.

Beide materialen printen moeilijker. Ze krimpen bij het afkoelen en trekken daardoor krom, vooral bij grote vlakke stukken. Daarom worden ze geprint in een gesloten printer met een warme kamer: Bambu Lab raadt een printbed van 80 tot 100 °C aan en een kamertemperatuur van 45 tot 60 °C. Dat extra risico verklaart de hogere prijs. ABS en ASA liggen niet op voorraad en worden op aanvraag besteld. Meer op de materiaalpagina over ABS en ASA.

Welk materiaal voor buiten?

Voor buiten kies je ASA. Het is het enige van de vier materialen dat de fabrikant zelf aanraadt voor langdurig gebruik in zon en regen, en het blijft vormvast tot 100 °C. PETG is een redelijk alternatief voor een stuk in de schaduw. PLA is geen materiaal voor buiten.

PLA overleeft een regenbui prima. Het probleem is de zon: een donker stuk in volle zon wordt makkelijk warmer dan 58 °C en zakt dan langzaam door. Na een paar seizoenen wordt PLA bovendien brosser en bleker. Een bloempot in PLA op een terras in de schaduw houdt het wel even uit. Een beugel voor de brievenbus op het zuiden niet.

Welk materiaal in de auto of bij warmte?

In de auto kies je ASA, of ABS voor een onderdeel dat nooit zon ziet. Achter een autoruit loopt de temperatuur op een zomerdag hoger op dan de 58 °C waarbij PLA zacht wordt, en ook PETG met zijn 69 °C zit dan op de grens. ASA houdt het tot 100 °C.

Goed om weten. De HDT of hittebestendigheid is de temperatuur waarbij een proefstaaf onder een kleine last begint door te buigen. Het is geen veilige gebruikstemperatuur. Een onderdeel onder spanning, zoals een klem of een veer, vervormt al een stuk lager. Reken voor zo'n stuk met een ruime marge.

Onderdelen bij een motor, een uitlaat, een verwarmingselement of een lamp die warm wordt, vallen buiten wat deze kunststoffen aankunnen. Dat hoor je dan ook gewoon.

Wat is het verschil in prijs?

PLA is het goedkoopst, PETG kost iets meer en ABS en ASA zijn het duurst. Het verschil zit minder in de rol filament, die voor de vier materialen vanaf ongeveer € 23 per kilogram kost, dan in het printen zelf: PETG en vooral ABS en ASA mislukken vaker en vragen meer voorbereiding.

De rolprijzen: PLA, PETG HF en ABS kosten in de EU-winkel van Bambu Lab elk vanaf € 22,99 per kilogram, ASA kost € 25,41 bij de Nederlandse verdeler Makerpoint.

Voor een klein onderdeel merk je het verschil nauwelijks, omdat de minimumbestelling van € 10 dan de prijs bepaalt. Bij grote stukken loopt het op. De tarieven per materiaal staan op de prijzenpagina.

En mat, silk of houtgevuld PLA?

Mat, silk en houtgevuld zijn drie afwerkingen van hetzelfde materiaal: PLA. Mat PLA verbergt de laaglijnen het best. Silk glanst als gepolijst metaal. Houtgevuld PLA bevat fijn houtpoeder en voelt en oogt als hout. De hittebestendigheid blijft bij alle drie rond 58 tot 60 °C.

Houtgevuld PLA is volgens de fiche van Bambu Lab iets stijver dan mat PLA (2.780 MPa), maar zwakker tussen de lagen. Het is een materiaal voor het oog, niet voor de kracht. Silk laat laaglijnen en naden net iets meer zien, omdat glans alles toont. Het is de kostuumvest onder de filamenten: prachtig, zolang je er niet in moet werken.

Zelf laten printen?

Of je nu weet welk materiaal je nodig hebt of net niet: vertel waar het onderdeel komt en wat het moet doen, dan staat het aangewezen materiaal in je offerte. Lees meer over een kapot onderdeel laten namaken of vraag je offerte aan.